Labmedya - Laboratuvar ve Sağlık Gazetesi

York Üniversitesi ve Letonya'daki araştırmacıların yürüttüğü bağımsız bilimsel çalışmalar, modern dünyanın en büyük sorunu olan mikroplastiklerin, plastiğin henüz icat edilmediği yüzyıllar öncesine ait derin toprak katmanlarına sızdığını kesin olarak kanıtladı. İngiltere'deki 1. ve 2. yüzyıl Roma dönemi yerleşimlerinden alınan 7 metre derinliğindeki örneklerde ve Letonya göllerinin 1700'lü yıllara ait tortularında 16 farklı mikroplastik polimeri tespit edildi.

İlk bakışta kronolojik bir imkansızlık gibi görünen bu durum, aslında kirliliğin yeraltındaki durdurulamaz göçünün somut bir kanıtı. Ticari plastik üretimi 1907 yılında başlamış olmasına rağmen, günlük kullanımdan ve endüstriyel atıklardan kopan mikroskobik parçacıklar rüzgar ve suyun etkisiyle yeraltına doğru hareket ediyor. Araştırmalar, mikroplastiklerin toprak gözeneklerinden ve yeraltındaki biyolojik faaliyetlerden yararlanarak tarihi tortuların içine kadar dikey olarak ilerlediğini gösteriyor. Üstelik 1980'lerde kazılıp mühürlenmiş arşiv numunelerinde bile bu sentetik kirliliğe rastlanması, kontaminasyonun sınır tanımadığını ve sürekli devam ettiğini gözler önüne seriyor.

Bu kesinleşmiş bulgular, yalnızca çevresel bir felaketi belgelemekle kalmıyor, aynı zamanda insanlık tarihini aydınlatan arkeolojik yöntemleri de ciddi şekilde tehdit ediyor. Antik kalıntıların binlerce yıl boyunca bozulmadan kalmasını sağlayan oksijensiz toprak yapısı, mikroplastiklerin sızmasıyla kimyasal değişime uğruyor. Bozulan bu kapalı ekosistem, tarihi eserlerin toprak altında hızla çürümesine ve organik yapılarının yok olmasına zemin hazırlıyor.

Ayrıca bu serbest sızıntı mekanizması, mikroplastiklerin jeolojik katmanlarda "Antroposen" (İnsan Çağı) başlangıcını belirlemek için güvenilir bir zaman damgası olarak kullanılamayacağını da bilimsel olarak tescilledi. Tarihi mirası koruma stratejilerinin baştan aşağı değişmesini zorunlu kılan bu tablo, modern tüketim alışkanlıklarımızın sadece geleceğimizi değil, geçmişimizi de geri dönülemez biçimde değiştirdiğini kanıtlıyor.

Kaynak: York Üniversitesi (2024) - "Arkeolojik Alanlarda Mikroplastik Kontaminasyonu" Science Advances Journal (2024) - "Letonya Gölleri Tortularında Mikroplastik Göçü"