Labmedya - Laboratuvar ve Sağlık Gazetesi

Sağlık teknolojilerinde yaşanan baş döndürücü gelişmeler, yapay zekâyı tıbbın tam merkezine doğru taşıyor. Bir zamanlar bilim kurgu filmlerine ait görünen algoritmalar bugün hastanelerde, kliniklerde ve hatta evlerde aktif olarak kullanılıyor. Görüntüleme sistemlerinden teşhis destek yazılımlarına, uzaktan hasta takibinden kişiselleştirilmiş tedavi önerilerine kadar pek çok alanda yapay zekâ çözümleri devrede. Bu hızlı dönüşüm ise kaçınılmaz bir soruyu gündeme getiriyor:

DOKTORLAR GELECEKTE GEREKSIZ MI OLACAK?
Yapay zekânın sağlık alanındaki en güçlü olduğu başlıkların başında görüntü analizi geliyor. Radyoloji, patoloji ve dermatoloji gibi görsel değerlendirmeye dayalı branşlarda geliştirilen algoritmalar, binlerce hatta milyonlarca görüntü üzerinden eğitiliyor. Akciğer grafilerinde mikroskobik lezyonların tespiti, mamografilerde erken evre tümörlerin ayırt edilmesi veya ciltteki şüpheli benlerin sınıflandırılması gibi alanlarda bazı yapay zekâ sistemleri, uzman hekimlerle benzer doğruluk oranlarına ulaşabiliyor.

Özellikle dermatoloji alanında yapılan çalışmalarda, yapay zekânın melanom gibi cilt kanserlerini ayırt etme konusunda oldukça başarılı olduğu gösterildi. Benzer şekilde radyolojide, yoğun iş yükü altında gözden kaçabilecek küçük bulguların algoritmalar tarafından işaretlenmesi, erken teşhis açısından önemli bir avantaj sunuyor. Ancak bu başarılar, yapay zekânın tek başına karar verici olduğu anlamına gelmiyor.

Son yıllarda yayımlanan bilimsel çalışmaların ortak bir noktası var: En iyi sonuçlar, insan ve yapay zekânın birlikte çalıştığı modellerde elde ediliyor. Yapay zekâ; hızlı tarama yapıyor, riskli vakaları önceliklendiriyor ve olası senaryoları sunuyor. Hekimler ise bu verileri klinik bağlam, hasta öyküsü, yaşam koşulları ve etik sorumluluk çerçevesinde değerlendiriyor. Yani teknoloji kararın kendisi değil, karar sürecinin güçlü bir destekçisi hâline geliyor.

Bu noktada tıbbın yalnızca teknik bir alan olmadığı gerçeği öne çıkıyor. Bir hastaya teşhis koymak, yalnızca doğru veriyi analiz etmekle sınırlı değil. Hastanın psikolojisi, sosyal durumu, tedaviye uyumu ve beklentileri gibi pek çok insani faktör bu sürecin parçası. Yapay zekâ bu bağlamı henüz tam anlamıyla okuyamıyor. Empati, sezgi ve etik muhakeme hâlâ insanın alanı olarak görülüyor.

Tartışmanın bir diğer önemli boyutu ise veri güvenliği ve etik meseleler. Yapay zekâ sistemleri, çok büyük miktarda sağlık verisiyle besleniyor. Bu verilerin nasıl toplandığı, nasıl saklandığı ve kimler tarafından erişildiği, ciddi soru işaretleri barındırıyor. Ayrıca algoritmaların eğitildiği veri setleri yeterince çeşitli değilse, belirli gruplar için hatalı veya yanlı sonuçlar üretme riski bulunuyor. Uzmanlar, yapay zekânın tarafsızlığının, onu geliştiren insanlardan ve kullanılan verinin kalitesinden bağımsız olmadığını vurguluyor.

Regülasyonlar da bu dönüşümün önemli bir parçası. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ve Avrupa’daki sağlık otoriteleri, yapay zekâ tabanlı tıbbi yazılımlar için yeni onay ve denetim süreçleri geliştiriyor. Amaç, inovasyonu yavaşlatmadan hasta güvenliğini korumak. Bu dengeyi sağlamak, önümüzdeki yılların en büyük zorluklarından biri olarak görülüyor.

Tüm bu gelişmeler ışığında uzmanların büyük çoğunluğu aynı noktada buluşuyor: Yapay zekâ doktorların yerini almak için değil, doktorluğu dönüştürmek için geliyor. Otomasyon sayesinde hekimler daha az bürokratik işle uğraşacak, daha fazla zamanlarını hastaya ayırabilecek. Kişiselleştirilmiş tedavi planları, erken teşhis olanakları ve önleyici sağlık hizmetleri bu dönüşümün en güçlü vaatleri arasında yer alıyor.

Sonuç olarak yapay zekâ, tıpta bir rakip değil; güçlü bir yardımcı. Kararı hızlandırabilir, hataları azaltabilir ve yeni bakış açıları sunabilir. Ancak sorumluluk, etik yük ve nihai karar hâlâ insanın omuzlarında. Sağlıkta geleceğin formülü giderek daha net görünüyor: Yapay zekâ destekli, insan merkezli bir tıp.

Kaynaklar:
The Lancet Digital Health
World Economic Forum – AI in Healthcare
Nature Medicine
U.S. Food and Drug Administration (FDA) – Digital Health Reports