Labmedya - Laboratuvar ve Sağlık Gazetesi

ABD’de yaklaşık bir milyon kişi Parkinson hastalığı ile yaşıyor. Hastalık, titreme, kas sertliği ve hareket zorlukları gibi belirtilerle kendini gösteriyor. Genetik faktörler hastalığın bazı vakalarında rol oynasa da, bilim insanları çevresel etkenlerin de önemli bir risk oluşturduğunu belirtiyor. Bu bağlamda pestisitler son yıllarda özel bir dikkat çekiyor.

Chlorpyrifos, yıllardır tarımda yaygın olarak kullanıldı. 2001’de konutlarda kullanımı yasaklanırken, tarımsal uygulamalara yönelik kısıtlamalar 2021’de getirildi. Yine de ABD’de bazı ürünlerde kullanımı devam ediyor ve dünya genelinde hala yaygın. Hangi pestisitlerin Parkinson riskini artırdığı belirlenirse, önleme çalışmaları ve erken izlemler daha etkili hâle gelebilir.

Araştırmada 829 Parkinson hastası ve 824 sağlıklı bireyin verileri incelendi. Katılımcıların ev ve iş yerleriyle birlikte Kaliforniya pestisit kullanım kayıtları birleştirilerek yıllar boyunca maruz kalma olasılıkları hesaplandı. Laboratuvar deneylerinde ise fareler 11 hafta boyunca aerosol yoluyla chlorpyrifos’a maruz bırakıldı; zebrafish modelleri kullanılarak biyolojik süreçler araştırıldı. Sonuçlar, uzun süreli maruz kalmanın beyin hücrelerinde hasara yol açtığını ve Parkinson riskini önemli ölçüde artırdığını ortaya koydu.

Fare deneyleri, maruziyetin hareket problemleri ve dopamin üreten hücre kaybına neden olduğunu gösterdi. Beyin inflamasyonu ve alfa-sinüklein protein birikimi gibi Parkinson ile ilişkili işaretler gözlendi. Zebrafish deneyleri, chlorpyrifos’un hücrelerin hasarlı proteinleri temizleme sistemi olan otofajiyi bozduğunu ortaya koydu. Bu sürecin yeniden düzenlenmesi veya sinüklein proteininin çıkarılması, hücrelerin korunmasını sağladı.

KAYNAK:https://www.uclahealth.org/news/chlorpyrifos-parkinsons-risk