Labmedya - Laboratuvar ve Sağlık Gazetesi

Jiahui Zhou, Xinhui Wang ve geniş araştırma ekibi, 1.069 MASLD hastasından oluşan kohortta serum çinko düzeyi ile hastalık şiddeti arasında ters ilişki saptadı. Düşük sistemik çinko tek başına tabloyu açıklamıyordu: fare modelinde karaciğer makrofajları seçici biçimde çinko biriktiriyordu. Bulgular, çinkonun vücutta yalnızca eksilmediğini, bağışıklık hücrelerinde yanlış yerde tutulduğunu gösterdi.

Mekanizmayı sınamak için araştırmacılar, çinko dışa taşıyıcısı Slc30a1’i makrofajlara özgü olarak azalttı. Bu genetik müdahale, insan MASLD patolojisinin temel özelliklerini farelerde yeniden oluşturdu. Hücre içinde sıkışan çinko Ire1α-Xbp1s yolunu etkinleştirdi. Etkinleşen Xbp1s iki ayrı kanaldan yağlanmayı artırdı.

İlk kanalda makrofajlardan IL-1β salgısı yükseldi ve bu sitokin hepatositlerin lipid metabolizmasını değiştirdi. İkinci kanalda makrofajlardan hepatositlere doğrudan lipid aktarımı güçlendi. İki süreç birlikte çalışarak hepatositlerde yağ birikimini ağırlaştırdı. Hücresel deneylerde CRISPR-Cas9 ile Xbp1s kaybı ve geçici transfeksiyonla Xbp1s artışı oluşturuldu; yağ asidi alımı BODIPY-FLC16, lipid birikimi Nile Red boyası, IL-1β ise ELISA ile izlendi. Palmitik asit 250 mikromolar düzeyinde 24 saat, bazı deneylerde ZnCl2 100 mikromolar düzeyinde 24 saat uygulandı.

Çalışma, serum çinkosunu tek başına yükseltmenin neden her durumda yeterli olmayabileceğine dair biyolojik bir açıklama sunuyor. Hedef, tüm vücuttaki çinkoyu artırmak yerine makrofajlardaki taşıma bozukluğunu veya Ire1α-Xbp1s/IL-1β eksenini düzenlemek olabilir. Ancak insan kohortundaki ilişki nedenselliği tek başına kanıtlamıyor; ayrıntılı mekanizma fare ve hücre modellerinde gösterildi. İnsanlarda güvenli ve etkili bir tedavi yaklaşımı için klinik araştırma gerekiyor.

Kaynak: https://www.nature.com/articles/s41392-026-02816-z